پيشرفت روزافزون فناوري اطلاعات و ارتباطات موجب گسترش مراكز دانشگاهي مجازي در ايران شده است. روشي كه بر اساس آن نياز به حضور فيزيكي دانشجو در كلاس درس به تدريج كم‌رنگ مي‌شود.

دانشگاه مجازي مركز آموزشي است كه دروس و برنامه‌هاي آموزشي را از طريق شبكه اينترنت به دانشجو ارايه مي‌كند و او با استفاده از سامانه اينترنتي نيازهاي آموزشي خود را، از راه دور رفع مي‌نمايد.

بر اين اساس "دانشگاه مجازي" نوعي آموزش از راه‌دور است كه در آن فناوري وب و اينترنت براي آموزش و ارزشيابي دانشجو بكار گرفته مي‌شود.

يكي از مهمترين دلايل ضرورت سازماندهي دانشگاههاي مجازي در ايران تقاضاي روزافزون جوانان براي ورود به دانشگاه است كه با توجه به محدوديت منابع و ظرفيت آموزشي در نظام آموزشي فعلي به يك موضوع اجتماعي تبديل شده است.

اين در حالي است كه در آموزش مجازي محدوديت مكاني و يا زماني وجود ندارد و دانشجو مي‌تواند بر حسب تمايل، زمان و واحدهاي درسي خود را انتخاب كند و همچنين نيازي نيست تا تعداد دانشجويان به حد نصاب برسد و واحدهاي ارايه شده نيز محدوديتي ندارند.

در اين شيوه آموزش با تعداد محدودي استاد مي‌توان دانشجويان بسياري را پوشش داد.

آموزش از طريق اينترنت سابقه طولاني ندارد ولي امروزه به عنوان قويترين روش آموزشي مطرح مي‌شود و تقاضاي فراواني براي بكارگيري اينترنت در آموزش وجود دارد.

رشته‌هاي متفاوت و دانشگاههاي معتبر و متفاوتي كه اين رشته‌ها را ارايه مي‌كنند امكان ادامه تحصيل براي هر كسي كه سيستم مورد نياز رايانه‌اي، توانايي مالي پرداخت شهريه دانشگاه و هزينه ارتباط تلفني را دارد فراهم مي‌كند.

تكنيكهاي آموزشي كه در اين روش استفاده مي‌شوند نيز متنوع هستند.

انتشار متون، فايلهاي صوتي و تصويري تدريس، اسلايدها و نمودارهاي درسي، اتاقهاي چت و كنفرانس و استفاده از شبكه‌هاي آموزش راديويي و تلويزيوني بر روي اينترنت از آن جمله هستند.

علاوه بر اين دسترسي بهتر به كتابخانه‌ها و منابع آموزشي و امكان جستجوي سريع در حين مطالعه دروس بدون آن كه نياز به ترك محيط مطالعه و صرف وقت بايد نيز به كيفيت اين شكل از تحصيل مي‌افزايد.

دانشگاه مجازي در ايران

امروزه صدها دانشگاه معتبر در سراسر دنيا دروس و رشته‌هاي دانشگاهي خود را از طريق اينترنت اراسه مي‌كنند و تنوع رشته‌ها و دروس اراسه شده با اين روش بسيار زياد است.

دانشگاه مجازي در ايران صنعتي نوپا در تكنولوژي آموزشي و آموزش از راه دور است اما مراكز و مووسسات آموزشي به ويژه دانشگاهها در تلاش هستند تا هرچه سريعتر الگويي مناسب با ساختار آموزشي و فرهنگي كشور در زمينه آموزش الكترونيكي به منظور تاسيس دانشگاههاي مجازي ارايه كنند.

پايان دهه ‪ ۱۳۷۰‬آموزش مجازي در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه‌هايي تحت اين عنوان آغاز شد. سال ‪ ۱۳۸۰‬سايت آموزش مجازي دانشگاه تهران با ارايه ‪ ۹‬درس براي دانشجويان روزانه راه‌اندازي شد و از نيم سال اول تحصيلي همان سال بهره‌برداري از آن آغاز شد.

در همان سال وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از تاسيس دانشگاه اينترنتي خبر داد كه تحت نظر وزارت، به صورت مووسسه غيرانتفاعي نوع اول در سراسر كشور خدمات آموزشي ارايه خواهد داد.

به دنبال آن تعدادي از دانشگاهها نيز اعلام كردند كه راه‌اندازي آموزش الكترونيكي را جزو برنامه‌هاي خود قرار داده و هم‌اكنون تعدادي از آنها دروسي را به صورت تك درس براي دانشجويان حضوري خود به صورت مجازي ارايه كرده‌اند.

در همين چارچوب برخي كارشناسان فناوري اطلاعات معتقدند بايد با پشتيباني فرهنگي و فرهنگ‌سازي، افراد را قبل از دانشجو شدن با فضاي دانشگاه مجازي آشنا كرد تا به دنبال پذيرش مسووليت در فرآيند آموزشي باشند لذا پشتيباني فرهنگي نيز در آموزش مجازي ضروري است تا از برخي آسيبها در اين زمينه پيشگيري شود.

يك كارشناس ارشد فناوري اطلاعات در اين‌باره به ايرنا گفت: در كشور ما به هر نوع تكنولوژي كه تازه وارد كشور مي‌شود به عنوان يك تجارت و راهي براي كسب درآمد مالي نگاه مي‌شود كه اين موضوع در خصوص دانشگاه مجازي نيز صدق مي‌كند.

مهندس علي بيدخاني افزود: در دانشگاههاي مجازي داخل كشور به جاي اينكه هزينه‌هاي آموزشي به دليل عدم حضور استاد، دانشجو، امكانات رفاهي و غيره كم شود، زيادتر نيز شده است.

وي گفت: مسوولان علاقه‌مند به استفاده از خدمات الكترونيك هستند لذا آنها بايد مزاياي خدمات الكترونيك را براي مردم ملموس نمايند.

او با اشاره به اينكه در ايران روش سنتي بهتر از روش مدرن(آموزش مجازي) است افزود: روش سنتي با توجه به هزينه‌هاي انجام شده، استقبال‌كننده بيشتري دارد زيرا هزينه دانشگاه مجازي در كشور بسيار بالا است.

دانشجوي كارشناسي يكي از دانشگاههاي مجازي در كشور نيز گفت: هزينه تحصيل در اين دانشگاه بسيار بالا است و آنها مدعي هستند كه بالا بودن هزينه به خاطر كپي برداري از طرح يك دانشگاه مجازي در دانشگاهي آمريكايي است.

قاسم قلي‌زاده افزود: ترم قبل كه ترم نخست من بود ‪ ۹‬واحد درسي را داشتم معادل ‪ ۴۴۰‬هزار تومان وجه نقد به حساب دانشگاه واريز نمودم.

وي گفت: هم‌اكنون بعضي از دروس به صورت صوتي و ويديويي است اما رضايت چنداني از آن ندارم.

او ادامه داد: با وجود پهناي باند اينترنت يك مگابايتي كه در اختيار دارم بعضي مواقع حتي در گرفتن صدا نيز از طرف استاد در آموزش مجازي دچار مشكل مي‌شوم.

وي اصلي اين مشكلات را نبود زيرساختهاي مناسب براي دانشگاه مجازي دانست.

رييس دانشكده فني شهيد منتظري مشهد نيز گفت: بحث آموزش مجازي در دانشگاهها بايد سرلوحه پيشرفت فناوري اطلاعات در محيط دانشگاهي شود تا بدين گونه به كاربردي بودن و استفاده از تكنولوژي در جامعه اهميت داده شود.

مهندس سيدحسين علوي بيان كرد: حداقل در رشته رايانه مي‌توانيم با استفاده از اسلايدهاي پاورپوينت به بحث آموزشي دانشجويان كمك كنيم.

وي گفت: هم‌اكنون هيچ رشته‌اي بدون استفاده از رايانه و ابزارهاي جانبي آن زنده نيست لذا تمام دانشجويان بايد استفاده مفيد را از اين ابزار ياد بگيرند.

او افزود: هم‌اكنون از رايانه در بازار و مراكز مختلف به عنوان يك ابزار توليد علم استفاده نمي‌شود بلكه به عنوان ابزاري كاربردي استفاده مي‌شود.

ايجاد محتواي الكترونيك ضرورت دانشگاه مجازي

يك كارشناس ارشد فناوري اطلاعات مي‌گويد: آموزش مجازي فراگير بوده و باعث كاهش هزينه‌ها و در نتيجه كاهش مشكلات اجتماعي در آموزش دانشگاههاي كشور براي افراد مي‌شود.

مهندس عباس پورفرخي با اشاره به اينكه آموزشهاي مجازي يكي از مزاياي اصلي فناوري اطلاعات است افزود: آموزش مجازي در ايران نياز به محتواي الكترونيكي دارد لذا بايد بسترها و ساختارهاي مناسب را در اين زمينه ايجاد كرد.

وي گفت: محتواي الكترونيكي يعني تبديل اسناد، كتب و مستندات به فايلهاي الكترونيكي به منظور به اشتراك گذاشتن آنها در اينترنت.

او بيان كرد: تا زماني كه محتواي الكترونيكي در كشور ايجاد نشود نمي توان به بحث آموزش مجازي اميدوار بود.

وي گفت: اكثر آموزشهاي مجازي در سطح دانشگاهي كشور در حد فايلهاي صوتي و تصويري است.

اين كارشناس ارشد فناوري اطلاعات با اشاره به اينكه در يكي دو سال اخير آموزش مجازي در دنيا بطور واقعي جايگزين استاد شده افزود: هم‌اكنون نرم‌افزارهاي آموزش تعاملي در بازار موجود است لذا مي‌توانيم با استفاده از اين نرم‌افزارها آموزش مجازي را در سطح كشور گسترش داد.

وي با بيان اينكه آموزش سنتي معضلاتي زيادي براي كشور پرجمعيتي مثل ايران دارد گفت: با توجه به جمعيت زياد و حجم بالاي علاقه‌مندان ورود به دانشگاه، آموزش مجازي مي‌تواند يكي از راهكارهاي گسترش دانشگاهها و در نتيجه سطح دانش افراد جامعه است.

او بيان كرد: گسترش آموزش مجازي در كشور نيازمند ايجاد بسترها و ساختارهاي مناسب و فرهنگ‌سازي لازم در اين زمينه است لذا بايد تعاملي مناسب بين متخصصين، اساتيد دانشگاهي و مسوولان ايجاد شود تا بتوان از اطلاعات اساتيد، تجربه متخصصين و دولت در چارچوب آموزش مجازي بهره گرفت.

دانشگاه مجازي جايگزيني براي كنكور

عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي به ايرنا گفت: دانشگاه مجازي مي‌تواند يكي از راههاي بزرگ براي جايگزيني كنكور باشد.

دكتر علي سرافراز يزدي افزود: درآينده نزديك با تقويت ساختار دانشگاهي و آكادميك كشور مي‌توان سطح آموزشي را با استفاده از دانشگاههاي مجازي بالا برد.

نماينده مردم مشهد و كلات در مجلس گفت: اگر براي فردي مقدور نباشد به طور مستقيم در كلاس درس حضور يابد، دانشگاه مجازي شيوه‌اي است كه مي‌تواند با استفاده از آن به راحتي از طريق رايانه و اينترنت دوران تحصيل خود را طي كند.

وي همچنين در خصوص وضعيت ارتباطات و زيرساخت اينترنتي در دانشگاههاي كشور گفت: طي ‪ ۱۰‬سال گذشته وضعيت ارتباطات دانشگاهها بطور مطلوب رشد كرده است.

او با اشاره به اينكه امروزه اكثر دانشگاههاي ايران از طريق اينترنت يا شبكه به يكديگر متصل هستند افزود: هم‌اكنون كشور ما به سمت الكترونيك شدن پيش مي‌رود كه اين يك امر اجتناب ناپذير است.

اين نماينده مجلس گفت: ‪ ۲۵‬سال پيش در اروپا دانشگاه مجازي وجود داشت ولي اين دانشگاهها به عنوان دانشگاه مجازي به معناي امروزه نبود بلكه اداره پست آن كشور كليه مكاتبات لازم را به نمايندگي از رايانه و اينترنت انجام مي‌داد.

يزدي همچنين در خصوص هزينه‌هاي دانشگاه مجازي گفت: مجلس شوراي اسلامي سرانه دانشجويان كارشناسي را حدود دو تا سه ميليون ريال مشخص كرده‌ايم.

وي افزود: قاعدتا دانشگاههاي مجازي كه بدون حضور استاد اقدام به تشكيل كلاس مي‌نمايند بايد هزينه پايين‌تري نسبت به دانشگاههاي ديگر داشته باشند.

رييس مركز آموزش الكترونيك دانشگاه علم و صنعت ايران هم به ايرنا گفت:
آموزش الكترونيكي يكي از روشهاي حذف كنكور است لذا بايد به سمت استفاده از اين تكنولوژي در تمام نقاط كشور رفت.

ناصر مزيني افزود: استفاده از روشهاي نوين آموزش الكترونيك در دانشگاههاي كشور مي‌تواند راهكاري براي جايگزيني كنكور باشد.

وي بيان كرد: براي خيلي از پشت كنكوريها حسرت رفتن به دانشگاه را دارند اين امكان را به راحتي فراهم كرده‌ايم تا با ثبت نام در دانشگاه مجازي علم و صنعت ايران وارد اين مجموعه كاملا علمي شوند.

او در خصوص اينكه چرا هزينه ثبت نام در دانشگاه مجازي بالا است گفت:
توليد محتوا به شكل مناسب و در كمترين حجم ممكن هزينه بسيار زيادي را براي ما در بر دارد.

وي ادامه داد: تلاش ما اين است تا هزينه‌هاي مرتبط با اين دانشگاه را پايين بياوريم تا دانش‌آموزان بتوانند به راحتي وارد دانشگاه مجازي شوند.

رييس مركز آموزش الكترونيك دانشگاه علم و صنعت ايران همچنين گفت: هم اكنون پايين بودن پهناي باند اينترنت در ايران يكي از معضلات آموزش الكترونيك است.

وي افزود: با توجه به وجود خطوط اينترنت پرسرعت در كشور تا حدودي اين مشكل برطرف شده اما كماكان فاصله زيادي داريم تا اينترنت پرسرعت در تمام نقاط كشور فراگير شود.

مزيني گفت: بسياري از امكانات آموزش الكترونيكي از جمله صوت و متن را براي پهناي باند ‪ ۴۰‬كيلوبايت قرار داده‌ايم تا همگان بتوانند از آنها استفاده كنند.

همچنين وي با اشاره به اينكه هم‌اكنون در كشور نمي‌توان امتحانات پايان ترم دانشجويان را به صورت الكترونيكي برگزار كرد افزود: به زودي در شهرهاي مشهد، رشت، اهواز، سنندج و بروجرد امتحانات دانشگاه مجازي علم و صنعت ايران را برگزار خواهيم كرد.

گسترش پهناي باند اينترنت ضرورت مهم توسعه دانشگاه مجازي

يك كارشناس ارشد فناوري اطلاعات در خصوص مشكلات پهناي باند اينترنت گفت:
گام نخست براي تاسيس و برقراري اين شيوه آموزشي در ايران حل كردن مشكل اساسي ارتباط اينترنتي است.

بيدخاني افزود: ارتباط اينترنتي الفباي دانشگاه مجازي است لذا با سرعتهاي پايين استفاده مطلوب از كنفرانسهاي ويدئويي و شنيداري ممكن نيست.

وي گفت: در آموزش الكترونيك دو مشكل بزرگ شامل موارد نرم‌افزاري و سخت‌افزاري وجود دارد.

او افزود: در بخش سخت‌افزاري، اگر مسوولان بخواهند به راحتي مي‌توان با استفاده از تكنولوژي روز و بدون استفاده از كابل كشي ارتباطات اينترنتي را بهبود داد.

وي ادامه داد: در بحث نرم‌افزاري نيز مشكل داريم البته نه در ارايه يا توليد نرم‌افزار بلكه در توليد محتوا و استفاده از حق مالكيت معنوي و مادي او افزود: اگر ديدگاهها در خصوص حق مالكيت معنوي و نگرش به علم در كشور تغيير كند مي‌توان به آينده دانشگاه مجازي در ايران اميدوار بود.

وي گفت: علاوه بر اين، هزينه‌هاي استفاده از ارتباط اينترنتي در ايران نسبتا بالا است.

او افزود: خطوط تلفني كه به عنوان خطوط مخابراتي ارتباطي استفاده مي شوند با سرعتهاي بسيار بالاي ارتباطات جهاني(فيبرنوري) قابل مقايسه نيستند.

بومي شدن دانشگاه مجازي يك ضرورت است

يك دانشجوي كارشناسي ارشد دانشكده آموزش الكترونيك دانشگاه شيراز به ايرنا گفت: مسوولان دانشگاههاي مجازي مي‌گويند دانشگاه آنها الگويي مطابق با الگوي دانشگاههاي كشورهاي اروپايي يا آمريكايي دارد.

محمد هنگوال افزود: براي دستيابي به يك دانشگاه مجازي به معناي واقعي بايد الگوهاي ديگر كشورها را مطابق با زيرساختها و فرهنگ كشور بومي كنيم.

وي در خصوص وضعيت تحصيلي خود گفت: در ترم پيش ‪ ۱۱‬واحد درس انتخاب نمودم كه ‪ ۷۶۵‬هزار تومان هزينه دربر داشت.

اين دانشجو گفت: در دانشگاههاي مجازي دنيا از طريق حدود پنج كانال ارتباطي مختلف با دانشجويان ارتباط برقرار مي‌شود.

وي افزود: در كشور ما نيز بدينگونه است مثلا يك سري لوح فشرده، فايل متني، كلاس حضوري و كلاس مجازي برگزار مي‌شود.

او گفت: اما بيشتر لوحهاي فشرده همان فايلهاي متني(جزوه) هستند كه اساتيد تهيه مي‌كنند.

وي افزود: برخي مواقع نيز اساتيد به جاي تهيه فايل متني فايل پاورپوينت در اختيار ما قرار مي‌دهند كه اين فايلها بسيار خلاصه هستند.

او گفت: مالكيت لوحهاي فشرده نيز معنا ندارد زيرا براي استفاده از فايلهاي اين سي‌ديها بايد به اينترنت وصل شد تا بتوان از آن استفاده كرد.

وي افزود: در هر ترم نيز حداكثر دو كلاس حضوري برگزار مي‌شود كه دانشجو براي شركت در آنها بايد به تهران يا شيراز مراجعه سفر كند.

اين دانشجوي دانشگاه مجازي گفت: براي رفع اشكالهاي خود نمي‌توانيم به جز در چارچوب كلاسهاي حضوري با استاد ارتباط برقرار كنيم لذا اساتيد دانشگاه مجازي بايد ساعاتي را در هفته را مشخص كنند تا دانشجويان بتوانند براي رفع اشكال با آنها ارتباط برقرار نمايند.

وي ادامه داد: نوع ديگر ارتباط دانشگاه مجازي با دانشجويان برگزاري كلاسهاي مجازي از طريق نرم افزاري است كه ارتباطي كاملا يكطرفه مي‌باشد.

او افزود: يعني در اين ارتباط استاد حرف مي‌زند و ما فقط گوش مي‌دهيم و براي طرح سوال بايد آن را تايپ كنيم.

وي گفت: در همين نوع ارتباط كه استاد حرف مي‌زند چندين بار من از اينترنت قطع مي‌شوم يا اينكه صداي استاد به من نمي‌رسد.

اين دانشجو كارشناسي‌ارشد دانشگاه مجازي شيراز افزود: يكي ديگر از مشكلات موجود در قسمت ارتباط مجازي با استاد، تايپ كردن مي‌باشد كه در هر خط فقط حدود ‪ ۳۰‬كاراكتر بيشتر نمي‌شود تايپ كرد.

وي گفت: اگر چند دانشجو به صورت همزمان سوال خود را مطرح كنند بخاطر محدوديت كاركترها و بين خطوط دانشجويان چند خط فاصله ايجاد مي‌شد كه اين فاصله، قسمتهاي سوالهاي ديگر دانشجويان است.

هنگوال افزود: اين نوع سوال كردن از استاد هيچ فايده‌اي ندارد زيرا وي را سردرگم مي‌كند.

نحوه نظارت و ارزشيابي در دانشگاه مجازي

بعضي از كارشناسان شيوه آموزش مجازي را از برخي جهات غيرحرفه‌اي مي‌دانند زيرا معتقدند نظارت مستقيم بر نحوه تحصيل دانشجويان وجود ندارد و اين مقوله بيشتر نوعي تجارت اينترنتي مدارك تحصيلي است.

اما بعضي ديگر از كارشناسان فناوري اطلاعات معتقدند هدف از تحصيلات دانشگاهي تنها يادگيري يك سري از دروس و يا كسب اطلاعات و مهارت نيست.

آنها مي‌گويند دانشگاه مرحله‌اي است براي اجتماعي شدن و ورود به اجتماع و آن چنان كه مدرسه در مراحل پايين‌تر آموزشي چنين نقش حياتي دارد لذا اينترنت به خوبي جايگزين آجرهاي كلاس درس مي‌شود.

"اين روش آموزشي هرگز نمي‌تواند جايگزين چالشهاي متحول‌كننده اي شود كه در روابط چهره به چهره وجود دارد، البته نحوه ارتباطات اينترنتي روز به روز غني‌تر مي‌شود و شايد در آينده نزديك ديگر اين ايراد به شيوه از آموزش وارد نباشد.

موفقيت آموزش مجازي در دروس نظري

در تحقيقي كه به مدت دو سال در دانشگاههاي انگلستان انجام شد به اين نتيجه رسيدند كه دانشگاه‌ي مجازي آنچنان كه در آموزشهاي نظري موفق است در عرصه آموزشهاي عملي توفيقي ندارند.

همچنين بر اساس اين تحقيق و بر خلاف انتظار، روش ارايه درس به درس در شيوه آموزش مجازي آهسته‌تر از دانشگاههاي سنتي است.

همچنين بررسي در يكي از رشته‌هاي علوم انساني مشخص كرد كه استفاده از تكنولوژي كنفرانس ويديويي سبب شد تا طرفين برگزاري كنفرانس از هزينه بالاي آن شاكي شده و كار را ناتمام رها كنند.

آنچه در پي اين پژوهش مورد توجه بيشتر قرار گرفت، هماهنگي لازم در تمام ابعاد آموزش مجازي براي انجام كار بود و در عمل بر خلاف نظريه بايد يك نظام مديريتي هماهنگ‌كننده بكار گرفته شود تا اهداف آموزشي را تامين كند.

كارشناسان معتقدند ارايه دروس نظري در دانشگاههاي مجازي ايران مي‌تواند بسيار موفق‌تر از دروس عملي باشد زيرا امكانات لازم براي ارايه دروس نظري محدود است و دانشجويان به راحتي با استفاده از يك فايل متني مي‌توانند به آن درس را فرا گيرند.

كارشناس ارشد فناوري اطلاعات در اين خصوص گفت: امروزه به رغم وجود فناوريهاي جديد بحث عملي آموزش مجازي ضعيفتر از آموزش سنتي است زيرا در ايران آموزش درسهاي عملي بطور كامل از طريق اينترنت انجام نمي‌شود.

مهندس بيدخاني افزود: در كشور ما اينترنت قابليت استفاده براي آموزش دروس عملي را ندارد.

وي گفت: از ديگر مشكلات مي‌توان به نبودن نيروي متخصص به معناي واقعي در كادر دانشگاههاي مجازي اشاره كرد.

او افزود: يك مشكل بزرگ اين است كه وقتي يك تكنولوژي جديد وارد كشور مي‌شود مسوولان نمي‌توانند به راحتي از آن مطابق با ديگر كشورها استفاده كنند.

اين كارشناس ارشد فناوري اطلاعات گفت: اگر مسوولان يك تكنولوژي را وارد كشور مي‌كنند بايد به صورت تمام و كمال امكانات آن را فراهم كنند تا مشكلاتي گريبانگير مصرف‌كنندگان نباشد.

وي همچنين افزود: در بعد فرهنگي، تاسيس دانشگاههاي مجازي فرصتي براي معرفي دانشگاههاي ايران، فرهنگ و زبان كشورمان است.

او بيان كرد: از نظر اقتصادي نيز دانشگاههاي مجازي بين‌المللي در داخل كشور بخاطر موقعيت سياسي و فرهنگي ايران مي‌تواند موجب ارزآوري شوند، پولي كه مي‌توان از آن در تحقيق و يا توسعه دانشگاهها استفاده كرد.

وي گفت: از آنجا كه تاسيس دانشگاه مجازي هزينه‌هاي كمتري نسبت به دانشگاه سنتي دار دانشگاه‌هاي مجازي بسيار مقرون به صرفه هستند.

او تاكيد كرد: به رغم همه تنگناها و مشكلات موجود بايد اين نكته را در نظر داشت كه دانشگاههاي مجازي محل مناسبي براي گسترش، ظهور و بروز استعدادها، خلاقيت و نوآوري جوانان مشتاق علم است لذا تقويت اين شيوه نوين آموزشي در قرن ‪ ،۲۱‬آن هم با نگاهي به جامعه اطلاعاتي دنيا در آينده نزديك براي ايران امري اجتناب‌ناپذير مي‌نمايد.

منبع: خبرگزاري جمهوري اسلامي

موضوع: آموزش مجازي